Bijna 5% van de kinderen in Nederland heeft te maken met een taalontwikkelingsstoornis (TOS), maar in veel gevallen wordt dit pas laat ontdekt. Op vrijdag 17 oktober is het Wereld TOS-dag: een dag waarop ouders, zorgprofessionals en organisaties wereldwijd aandacht vragen voor deze vaak onzichtbare stoornis in de taalverwerking. Het centrale thema dit jaar luidt: TOS zie je niet, maar het is er wel.
Ervaring met TOS
Als leerkracht vind ik het belangrijk om aandacht te geven aan Wereld TOS-dag. Want als je hoort dat bijna 5% van de kinderen in Nederland een taalontwikkelingsstoornis heeft, dan wil dat dus zeggen dat er gemiddeld in elke klas wel een kind zit met een TOS. Maar uit eigen ervaring weet ik dat het echt heel lastig is om een TOS te herkennen. Daarom is het ook zo goed dat iedereen zich hiervan bewust is.
Wat houdt TOS in? Het belang van wereld TOS-dag
Een taalontwikkelingsstoornis is een neurocognitieve aandoening waarbij kinderen moeite hebben met het begrijpen en gebruiken van taal. Dit staat los van hun gehoor of intelligentie, die meestal gewoon binnen de normale grenzen vallen. TOS is geen tijdelijke achterstand, maar een blijvende uitdaging die om gerichte ondersteuning vraagt.
Gelukkig zijn er effectieve manieren om kinderen met TOS te helpen. Denk aan logopedie, visuele hulpmiddelen in de klas, een taalrijke thuisomgeving en goede samenwerking tussen ouders, leerkrachten en zorgverleners. Hoe eerder TOS wordt herkend, hoe beter kinderen zich kunnen ontwikkelen op het gebied van communicatie, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden.
“Mijn doel is om TOS meer bekendheid te geven,” zegt Esmée Gerrets, specialist op het gebied van TOS en oprichter van Eppe Onderwijs & Coaching. “Taal is de toegangspoort tot leren, contact maken en jezelf uitdrukken. Omdat TOS vaak niet zichtbaar is, wordt het nog te weinig herkend. Hoe sneller we het signaleren, hoe meer kansen we kinderen kunnen bieden.”
Voorkom verwarring met andere diagnoses
TOS wordt regelmatig verward met andere ontwikkelingsproblemen zoals dyslexie, ADHD of autisme. Dat komt doordat de symptomen niet altijd direct opvallen. Vaak wordt pas actie ondernomen als een kind moeite krijgt met lezen of leren, terwijl er dan al sprake kan zijn van frustratie, een laag zelfbeeld of achterstand in de ontwikkeling.
Vroegtijdige herkenning is dus essentieel. Met een juiste en tijdige diagnose kunnen kinderen met TOS gerichte hulp krijgen, waardoor ze beter meekomen op school en zich sociaal sterker voelen. Zonder passende begeleiding is de kans op plaatsing in het speciaal onderwijs 30% groter — terwijl dat vaak niet nodig is. (Gerrits, 2017)
Hoe herken je TOS?
TOS is zoals eerder genoemd dus niet zo gemakkelijk te herkennen. Wat het signaleren lastig maakt, is dat kinderen met een TOS een normale intelligentie hebben. Dit maakt dat ze zichzelf compensatiestrategieën aan kunnen leren. Bijvoorbeeld het voordoen/nadoen van anderen.
Toch zijn er signalen die kunnen wijzen op een taalontwikkelingsstoornis:
In de babyleeftijd:
- Veel kwijlen
- Weinig tot niet brabbelen
- Niet reageren op geluiden
Peuter/kleuter leeftijd:
- Stil tijdens het spelen
- Moeite met het begrijpen van taal. Ook al vraag je ze een ‘simpele’ opdracht
- Moeilijk te verstaan in uitspraak
- Maken gekke, kromme zinnen
- Frustratiegedrag omdat ze niet begrepen worden
Verderop in de basisschoolleeftijd merk je dat de signalen zich doorzetten. Dit vertaalt zich dan ook naar moeite met het omgaan met leeftijdsgenootjes, omdat sociale taal in de weg zit. Er kunnen ook meer conflicten komen vanwege misverstanden en onbegrip. Uitleg en instructie wordt niet begrepen of het kind heeft moeite met het op woorden komen.
Wat je ook ziet wanneer het kind ouder wordt, is dat ze zichzelf steeds meer bewust zijn dat het bij hen anders gaat. Dat ze extra visuele hulp of uitleg nodig hebben. Het is dus ook nodig om aan het zelfbeeld en zelfvertrouwen te blijven werken.
Bij twijfel is het raadzaam om contact op te nemen met een logopedist of specialist op het gebied van taalontwikkeling.
Het belang van Wereld TOS-dag
Door op één dag extra aandacht te geven aan TOS, komt er wat meer kennis over dit onderwerp. Want als je er nog nooit van gehoord hebt, zul je ook niet zo snel alert zijn om het te herkennen. Twijfel je over TOS, neem dan zeker contact op met iemand. Beter een keer te vaak contact bij twijfel, dan dat je het toch maar niet doet.
Heb jij al ervaring met TOS?
Lees ook deze blogs
- Leerproblemen op de basisschool
- Survivalgids: Wat als je dyslexie hebt?
- Wat kun je doen tegen faalangst
- hoogbegaafdheid en angsten
Daarnaast ben ik samen met mijn man de trotse eigenaar van Mini & More, een webshop in outlet merkkleding. Deze 2 banen naast elkaar is eigenlijk een meer dan fulltime baan, maar ik vind het echt superleuk om te doen!